Göz kapağının kirpiklere yakın ön kenarı etkilenir. Seboreik dermatit, kepeklenme, cilt yağlanması ve kirpik diplerinde bakteri birikimiyle ilişkili olabilir.
Kirpik diplerinde kabuklanma
Kepek benzeri pullanma
Kaşıntı ve yanma
Kirpiklerin birbirine yapışması
Sabahları göz kapaklarında çapaklanma
Arka blefarit
Göz kapağının iç kısmındaki meibomian yağ bezleri etkilenir. Bu bezler gözyaşının buharlaşmasını azaltan yağlı tabakayı oluşturur. Bezlerin tıkanması veya salgının koyulaşması göz kuruluğunu ve göz yüzeyi tahrişini artırabilir.
Arka blefaritte belirtiler şunlar olabilir:
Gözlerde kumlanma ve yanma
Dalgalanan bulanık görme
Gözlerde sulanma
Göz kapaklarında ağırlık
Tekrarlayan arpacık veya şalazyon
Kontakt lens kullanırken rahatsızlık görülebilir
Ön ve arka blefarit aynı kişide birlikte bulunabilir.
Blefarit belirtileri
Blefarit belirtileri bir veya iki gözde görülebilir:
Göz kapaklarında kızarıklık ve şişlik
Kirpik diplerinde yağlı kabuk veya pullanma
Gözlerde kaşıntı, batma ve yanma
Gözde yabancı cisim hissi
Işığa hassasiyet
Gözlerde sulanma veya kuruluk
Kirpiklerin dökülmesi
Kirpiklerin yanlış yöne doğru uzaması
Sabahları göz kapaklarının yapışması
Tekrarlayan arpacık veya şalazyon
Geçici ve dalgalanan görme bulanıklığı
Görme bulanıklığı genellikle gözyaşı tabakasının bozulmasına bağlı geçicidir. Ancak sürekli görme azalması veya belirgin ağrı blefaritle açıklanamayabilir ve göz muayenesi gerektirir.
Blefarit neden olur?
Blefaritin tek bir nedeni yoktur. Şu durumlarla ilişkili olabilir:
Meibomian bezlerinin tıkanması
Seboreik dermatit ve saçlı deride kepeklenme
Rozasea
Göz kapağı kenarında bakteri birikimi
Demodex akarlarının aşırı çoğalması
Alerjik göz hastalıkları
Kontakt lens kullanımı
Göz makyajının yeterince temizlenmemesi
Duman, toz ve kuru hava
Göz kuruluğu
Amerikan Oftalmoloji Akademisi, blefaritin ciltteki bakteriler, yağ bezlerinin işlev bozukluğu ve bazı kişilerde kirpik köklerinde yaşayan Demodex akarlarıyla ilişkili olabileceğini belirtmektedir.
Blefarit ve göz kuruluğu ilişkisi
Blefarit, gözyaşının yağlı dış tabakasını oluşturan meibomian bezlerini etkileyebilir. Bu bezler yeterli yağ salgılamadığında gözyaşı daha hızlı buharlaşır ve göz kuruluğu gelişebilir.
Bu nedenle blefarit ile birlikte şu şikâyetler görülebilir:
Ekran kullanırken artan yanma
Gün içinde dalgalanan görme
Göz kırpma ihtiyacında artış
Gözlerde sulanma
Kontakt lenslere tahammülsüzlük
Göz kuruluğu damlaları yakınmaları azaltabilir; ancak kapak kenarındaki iltihap veya yağ bezi tıkanıklığı devam ediyorsa yalnızca damla kullanmak yeterli olmayabilir.
Blefarit tanısı nasıl konur?
Blefarit çoğunlukla göz hastalıkları uzmanının muayenesiyle tanınır. Doktor;
Kirpik diplerini,
Göz kapağı kenarlarını,
Meibomian bezlerini,
Göz yüzeyini ve korneayı,
Gözyaşı tabakasını,
Gerekirse Demodex bulgularını değerlendirir.
Göz kuruluğu eşlik ediyorsa gözyaşı miktarı ve kalitesi de incelenebilir. Tekrarlayan arpacık, belirgin kirpik kaybı, tek taraflı ve uzun süren kapak değişiklikleri varsa farklı kapak hastalıklarının dışlanması gerekir.
Blefarit tedavisi
Tedavinin temelini düzenli göz kapağı bakımı oluşturur. Belirtiler azaldıktan sonra bile bakımın sürdürülmesi, alevlenmelerin önlenmesine yardımcı olabilir.
Ilık kompres
Temiz bir bezi ılık suyla ıslatıp kapalı gözlerin üzerine yaklaşık 5-10 dakika uygulayın. Bez soğursa yeniden ılık suyla nemlendirin. Su cildi yakacak kadar sıcak olmamalıdır. Ilık uygulama koyulaşmış yağ salgılarını yumuşatmaya yardımcı olur.
Göz kapağı masajı
Ilık kompres sonrasında gözler kapalıyken göz kapağına nazikçe masaj yapılabilir. Üst kapakta yukarıdan kirpiklere doğru, alt kapakta aşağıdan kirpiklere doğru hafif hareketler kullanılır. Aşırı bastırmak korneayı tahriş edebilir veya ağrıyı artırabilir.
Kapak kenarı temizliği
Temiz bir pamuklu ped veya göz kapağı temizleme mendiliyle kirpik dipleri nazikçe temizlenir. Her göz için ayrı temiz ped kullanmak enfeksiyon ve kirin yayılmasını azaltır. Bebek şampuanı kullanımı bazı eski önerilerde yer alsa da göz çevresinde tahriş yapabilir. Göz hekimi veya eczacının önerdiği göz kapağı temizleme ürünleri tercih edilebilir.
Suni gözyaşı
Kuruluk, batma veya kumlanma varsa koruyucu içermeyen suni gözyaşı damlaları kullanılabilir. Damla ihtiyacı günde birkaç kereden fazla oluyorsa veya şikâyetler devam ediyorsa göz hekimine başvurulmalıdır.
Antibiyotik ve iltihap tedavisi
Göz kapağı hijyenine rağmen düzelmeyen veya belirgin bakteri kaynaklı blefaritte doktor antibiyotikli merhem ya da damla önerebilir. Bazı hastalarda ağızdan antibiyotik tedavisi gerekebilir. Kortizonlu damla veya antibiyotik-kortizon kombinasyonları yalnızca göz hekimi kontrolünde kullanılmalıdır. Kortizonlu damlaların uzun veya yanlış kullanımı göz tansiyonunu yükseltebilir, enfeksiyon riskini artırabilir ve kornea sorunlarını maskeleyebilir.
Demodex ve rosacea tedavisi
Demodex saptanırsa özel kapak temizleme ürünleri veya hekim tarafından önerilen tedaviler kullanılabilir. Rozasea ve seboreik dermatit varsa yalnızca göz kapağını değil, cilt hastalığını da tedavi etmek gerekir.
Günlük yaşamda dikkat edilmesi gerekenler
Gözleri ovuşturmayın.
Göz makyajını her gece tamamen temizleyin.
Alevlenme sırasında göz kalemi ve maskara kullanmayın.
Makyaj malzemelerini başkalarıyla paylaşmayın.
Eski maskara ve eyelinerları düzenli olarak değiştirin.
Havlu, yastık kılıfı ve yüz bezlerini sık yıkayın.
Kontakt lenslerle uyumayın.
Lensleri önerilen süreden uzun takmayın.
Klima ve fanı doğrudan göze yöneltmeyin.
Duman ve tozdan uzak durun.
Saçlı deride kepek varsa uygun tedavi alın.
Göz kapağı bakımını belirtiler azalsa bile düzenli sürdürün.
Blefarit kronik olabileceği için birkaç günlük bakım sonrası tamamen geçmemesi olağandır. Düzenli bakımın etkisi haftalar içinde belirginleşebilir.
Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda göz hastalıkları uzmanına başvurun:
Belirtiler düzenli bakıma rağmen iki hafta içinde azalmıyorsa
Sık tekrarlayan arpacık veya şalazyon varsa
Kirpiklerde belirgin dökülme veya yanlış yöne uzama gelişiyorsa
Görme bulanıklığı kalıcı hâle geliyorsa
Kontakt lens kullanırken ağrı veya kızarıklık oluşuyorsa
Göz kuruluğu günlük yaşamı etkiliyorsa.
Tek gözde uzun süren kapak şişliği veya kitle varsa
Şiddetli göz ağrısı, ışığa bakamama, ani görme kaybı, belirgin kornea lekesi, göz travması veya kimyasal madde teması acil değerlendirme gerektirir. Blefarit belirtileriyle birlikte bu bulgular varsa 112 veya acil göz hizmetine başvurulmalıdır.
Yaygın yanılgılar ve gerçekler
“Blefarit yalnızca kirli olmakla ilgilidir.” (Yaygın yanılgı)
Blefarit; yağ bezlerinin işlev bozukluğu, cilt hastalıkları, bakteri ve Demodex gibi birçok nedenle gelişebilir.
“Blefarit bulaşıcıdır.” (Yaygın yanılgı)
Çoğu blefarit bulaşıcı değildir; ancak kişisel havlu ve makyaj ürünlerini paylaşmamak yine de önemlidir.
“Antibiyotikli damla her blefariti iyileştirir.” (Yaygın yanılgı)
Antibiyotik yalnızca uygun görülen bakteriyel durumlarda kullanılır; kapak hijyeni ve altta yatan nedenin tedavisi önemlidir.
“Belirtiler geçince kapak bakımı bırakılabilir.” (Yaygın yanılgı)
Blefarit tekrarlayabildiği için belirtiler azaldıktan sonra daha seyrek de olsa bakımın sürdürülmesi gerekebilir.
“Gözde çapak varsa göz enfeksiyonudur.” (Yaygın yanılgı)
Blefaritte de kirpik diplerinde kabuklanma ve çapak olabilir; kesin ayrım muayeneyle yapılır.
