Süt tüketiminde tam yağlı mı yoksa yağsız mı tercih edilmesi gerektiği uzun yıllardır tartışılıyor. Son dönemde ise soya, yulaf, badem ve Hindistan cevizi gibi bitki bazlı alternatiflerin yaygınlaşmasıyla "En sağlıklı süt hangisi?" sorusu yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, doğru seçimin kişinin sağlık durumu ve beslenme ihtiyaçlarına göre değiştiğini belirtiyor.
Tam yağlı ve yağsız sütler protein, kalsiyum ve vitaminler açısından büyük ölçüde benzer değerlere sahip olsa da yağ ve kalori miktarlarıyla ayrışıyor. Bitki bazlı içeceklerde ise besin değerleri ürüne göre değişiyor. Uzmanlar, özellikle ilave şeker içermeyen ve kalsiyum ile D vitamini açısından zenginleştirilmiş ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini vurguluyor.
TAM YAĞLI MI YAĞSIZ MI?
Tam yağlı, yarım yağlı (yüzde 2), az yağlı (yüzde 1) ve yağsız sütler arasındaki temel fark; kalori ve yağ miktarı. Bunun dışında protein, kalsiyum, D ve B12 vitaminleri, potasyum, fosfor, magnezyum ve diğer mikro besinler açısından büyük ölçüde benzer değerlere sahipler. Amerikan Kalp Derneği (AHA), kalp hastalığı riskini azaltmak için günlük kalorinin yüzde 6'sından fazlasının doymuş yağlardan gelmemesini öneriyor. Günlük yaklaşık 2 bin kalori tüketen bir kişi için bu, en fazla 120 kalori ya da yaklaşık 13 gram doymuş yağa karşılık geliyor. Bu nedenle süt tercihi uzun yıllardır doymuş yağ tüketimini azaltmanın kolay yollarından biri olarak görülüyordu.
BİTKİ BAZLI SÜTLER DAHA MI SAĞLIKLI?
SON yıllarda sağlık, çevre ve hayvan refahı gibi nedenlerle birçok kişi bitki bazlı süt alternatiflerine yöneldi. Ancak uzmanlara göre 'bitki bazlı süt' ifadesi yanıltıcı olabiliyor; çünkü bu ürünler gerçek süt içermiyor ve besin değerleri birbirinden oldukça farklı. Joan Salge Blake, "Bitkisel kaynaklı oldukları için otomatik olarak daha sağlıklı oldukları düşünülmemeli" diyerek şu uyarıda bulunuyor: "Kalsiyum ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş olmalarına dikkat edilmeli. Ayrıca ilave şeker içerip içermedikleri mutlaka kontrol edilmeli."
İşte bitkisel süt kaynakları:
Soya sütü: Bir bardak şekersiz soya sütü yaklaşık 70 kalori, 3,5 gram toplam yağ ve doymuş yağ içermiyor. Çoğu bitki bazlı sütten farklı olarak bir bardakta yaklaşık 7 gram protein içeriyor ve bu miktar inek sütüne oldukça yakın. Araştırmalar, soya sütü tüketiminin kan basıncı, LDL kolesterol, bel çevresi, C-reaktif protein ve diğer iltihap belirteçlerinde azalma ile ilişkili olduğunu gösteriyor.
Yulaf sütü: Bir bardak şekersiz yulaf sütü yaklaşık 120 kalori, 5 gram toplam yağ ve doymuş yağ içermiyor. Yulaf sütü, inek sütünden daha az protein ancak daha fazla çözünür lif içeriyor. Ayrıca kalsiyum, D vitamini, B12 vitamini, A vitamini ve kalp sağlığı açısından faydalı olan beta-glukan adlı çözünür lif bakımından da zengin. Bir araştırmada, sağlıklı genç kadınların dört hafta boyunca inek sütü yerine yulaf sütü tüketmesi sonucunda kolesterol ve LDL kolesterol düzeylerinde belirgin düşüş görüldü.
Badem sütü: Bir bardak şekersiz badem sütü yaklaşık 40 kalori ve 2.5 gram toplam yağ içeriyor. Yağın büyük kısmını kalp dostu tekli ve çoklu doymamış yağlar oluşturuyor. Kalsiyum ve potasyum açısından iyi bir kaynak olan badem sütü; E vitamini, B2 vitamini ve niasin de içeriyor. Bir miktar lif ve D vitamini bulunsa da protein oranı düşük.
Hindistan cevizi sütü: Şekersiz içimlik Hindistan cevizi sütünün bir bardağı yaklaşık 45 kalori içeriyor. Protein miktarı düşük, toplam yağ ve doymuş yağ oranı ise hem inek sütünden hem de birçok bitki bazlı alternatiften daha yüksek. Pek çok marka ürünlerini kalsiyum, D vitamini, A vitamini ve B12 vitaminiyle zenginleştiriyor.
