Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne ait Egemenlik Evi, Meslek Farikası ve Gasilhane binası gibi taşınmazlara el koyma girişimleriyle başlayan tartışma, ortaya çıkan tarihi belgelerle yeni bir boyuta taşınıyor. Belediye hizmet binası olarak inşa edilen ancak bugün Vakıflar’ın üzerinde hak iddia ettiği Egemenlik Evi ile ilgili İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, basın mensuplarına yaptığı açıklamada “Belgesi ve ispatıyla bu binalar Vakıflar tarafından yapılmamış. Ücreti ödenmiş, kamulaştırmalar yapılmış, altında Atatürk ve İsmet İnönü’nün imzaları bulunan belgeler ortaya çıktı. Yeni belgeler de mevcut” demişti. Bu belgelerden ilki Meslek Fabrikası’nın, belediye mülkiyetine geçişi ile ilgili 1926 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün imzaladığı kararnameydi. Başkan Tugay’ın bahsettiği yeni belge 1887 yılında Hizmet Gazetesi’nde yer alan bir resmi ihale ilanı. Bu ilan Egemenlik Evi’nin mülkiyeti ile ilgili soru işaretlerini ortadan kaldıracak nitelikte.
Mülkiyet tartışmasını sona erdirecek belge
19 Eylül 1303 (1 Ekim 1887) tarihli ilanda, Hisar Camii civarında Ok Kalesi mevkisinde bulunan belediyeye ait arsa üzerine Birinci Belediye Dairesi binasının inşa edileceği açıkça belirtiliyor. Belgeye göre ilk ihalede talip çıkmayınca belediye meclisinin denetiminde inşaata başlanıyor ve temeller yerden yaklaşık bir arşın yükseltildikten sonra binanın tamamlanması için yeniden ihale ilanına çıkılıyor.
İlan metninde şu ifadeler yer alıyor:
“İzmir’de Hisar Camii Şerifi kurbunda Ok Kal’ası nam mahallde kâin birinci daire-i belediyenin tasarrufunda olan arsa üzerine müceddeden inşası mukarrer olan birinci belediye dairesi ebniyesinin… maktûan talibine ihale olunmak üzere… gazetelerle ilan edilmiş olduğu halde hiçbir talibi zuhur etmediğinden… meclis-i belediye heyetinin taht-ı nezaretinde olarak inşasına mübaşeret olunarak temelleri dahi zeminden bir arşun kadar kesb-i irtifa etmiş olan ebniyenin… ikmal inşaatı maktûan talibine ihale olunmak üzere bu kere dahi münakasaya konulmuştur.”
GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE AÇIKLAMASI
Yani günümüz Türkçesiyle “İzmir’de, Hisar Camii civarında, Ok Kalesi denilen mahalde bulunan ve Birinci Belediye Dairesi’nin tasarrufunda olan arsa üzerine yeniden yapılması kararlaştırılan Birinci Belediye Dairesi binasının, düzenlenmiş harita (proje) ve şartnamesi gereğince, anahtar teslim (maktû bedel) usulüyle ihaleye çıkarıldığı; daha önce açık artırma ve eksiltme yoluyla ihaleye konulup gazetelerde de ilan edildiği halde hiçbir talip çıkmadığından, belediye meclisi heyetinin denetimi altında inşaata başlanmış ve temelleri de yerden bir arşın kadar yükseltilmiştir. Söz konusu binanın, mevcut harita ve şartnameye uygun olarak inşaatının tamamlanması için bu kez yeniden maktû bedel üzerinden ihaleye çıkarıldığı ilan olunur. İstekli olanların, ilan tarihinden itibaren otuz bir gün içinde kefilleriyle birlikte Birinci Belediye Dairesi’ne başvurmaları gerekmektedir” deniliyor.
Ortaya çıkan 1887 tarihli resmi ilan, Egemenlik Evi’nin mülkiyeti konusunda Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün iddialarına boşa çıkaracak tarihsel bir kanıt olarak değerlendiriliyor.