Hipertansiyon ve dash diyeti

Herkese merhaba Ben Haber okuyucuları. Bu yazımda sizlere toplumumuzda sık rastladığımız hipertansiyon hastalığının tedavisinde yardımcı olan DASH diyetinden bahsetmek istedim. Evet hipertansiyonun nasıl bir hastalık olduğu ve DASH diyet yaklaşımı ile nasıl tedavi edildiğine birlikte göz atalım.

Hipertansiyon 18 yaş üstü kişilerde, ikiden fazla ölçüm sonrası sistolik (büyük) kan basıncının 140 mmHg, diastolik (küçük) kan basıncının ise 90 mmHg’dan yüksek olması tanı almak için uygundur. Hipertansiyon, dünya çapında erken hastalığa yakalanma ve ölüm nedenleri arasında yer alması en önemli sebeplerden biri olmaya devam etmektedir. Çünkü yüksek kan basıncı böbrek ve kalp-damar hastalıklarını olumsuz etkiler. Hipertansiyonu önlemeye yönelik diyetsel yaklaşımlar arasında DASH diyeti oldukça önemlidir. Hipertansiyonu Durdurmak için Diyet Yaklaşımları (DASH) diyeti 1990'larda ortaya çıktı. 

DASH diyeti, hipertansiyonu önlemek ve kontrol etmek için beslenmeye dayalı bir yaklaşımdır. DASH diyeti yaklaşımı, sağlıklı kilo vermek, verilen kiloyu korumak ve kan basıncını düşürmek isteyen kişilere yardımcı olmak için en iyi diyet olarak önerilmiştir. DASH diyetinin olumsuz kardiyak olaylar, felç, tip 2 diyabet ve obezite riskini de azalttığını gösteren kanıtlar da vardır.

Bu diyet neleri içerir?
DASH diyeti toplam yağ, doymuş yağ ve kolesterolden fakir; potasyum, magnezyum, kalsiyum ve posa açısından zengin bir beslenme olmakla birlikte sodyum miktarını azaltmaktadır. Antioksidan açısından zengin bir besin örüntüsüne sahip olduğu için osteoporoz, kanser, kalp hastalığı, inme ve diyabeti önlemektedir.
Sebzeler: Günde yaklaşık 3-4 porsiyon
Meyveler: Günde yaklaşık 4 öğün 
Karbonhidratlar: Günde yaklaşık 6 porsiyon
Az yağlı süt ürünleri: Günde yaklaşık 2-3 porsiyon
Yağsız et ürünleri: Günde yaklaşık 5-6 porsiyon
Kuruyemiş ve tohumlar: Haftada 2 ila 3 kez
Yağlar: Günde yaklaşık 2-3 porsiyon
*Porsiyonlar kişilerin beslenme programlarına göre değişiklik gösterebilmektedir.
 

KARBONHİDRATLAR:
Diyetteki karbonhidratlar esas olarak selüloz ve nişastalardan oluşur. İnsan vücudu selülozu sindiremez. Esas olarak selüloz bitki lifinde bulunur. Sağlıklı nişastalar veya karbonhidratlar, sadece enerji için değil, aynı zamanda koruyucu mikro besinler için de diyete dahil edilmelidir.

DASH kapsamındaki sağlıklı karbonhidratlar şunları içerir:
Yeşil yapraklı sebzeler: Lahana, brokoli, ıspanak 
Tam tahıllar: Bulgur, darı, yulaf
Düşük glisemik indeksli meyveler: Yeşil elma, ayva, kiraz, vişne vb.
Kuru baklagiller: Nohut, fasulye, barbunya, yeşil mercimek

YAĞLAR:
Yağlar, kronik hastalıkların gelişiminde bir süredir ilk nedenler arasındadır. Yağlar artık iyi yağlar ve kötü yağlar olarak sınıflandırılmaktadır. 
İyi yağlar iltihabı önler, esansiyel yağ asitleri sağlar ve genel sağlığı destekler. Ölçülü tüketildiğinde, bu yağların HDL'yi arttırdığı ve LDL kolesterolü azalttığı gösterilmiştir. 

DASH’de de yer alan iyi yağ kaynaklarından bazıları şunlardır:
-Zeytin yağı
-Avokado
-Fındık, fıstık, ceviz vb.
-Kenevir tohumu
-Keten tohumu
-Omega-3 yağ asitleri açısından zengin balık
Margarin, kuyruk yağı gibi kötü yağlar ise DASH diyetinde yer almamalıdır. Bu yağlar oldukça yoğun bir enerji kaynağıdır ve bu nedenle ölçülü olarak tüketilmelidir. Porsiyon boyutları, DASH tavsiyelerindeki diğer besinler için olanlardan çok daha küçüktür.

PROTEİNLER:
DASH diyeti, baklagiller, soya ürünleri, kabuklu yemişler ve tohumlar gibi bitki proteinlerinin daha fazla tüketimini önerir. Diyetteki hayvansal protein esas olarak yağsız kırmızı et ve beyaz et, az yağlı süt, yumurta ve balıktan oluşmalıdır. İşlenmiş ve tütsülenmiş etler, hipertansiyona neden olduğu ve ayrıca kanserojen içerdiği için önerilmez.

DASH diyeti tarzında beslenme düz kas gevşemesini destekleyerek kan basıncını azaltmasından dolayı potasyum, kalsiyum ve magnezyum açısından zengin bazı gıdaların dahil edilmesinden bahseder. Potasyum açısından zengin besinlerden bazıları muz, portakal ve ıspanaktır. Süt ürünleri ve yeşil yapraklı sebzeler kalsiyum açısından zengindir. Magnezyum, çeşitli kepekli tahıllar, yapraklı sebzeler, kabuklu yemişler ve tohumlarda bulunur.
Hipertansiyon tanısı almış kişilerin ilk önce beslenme düzeninde dikkat etmesi gerekenlerin başında sodyum yer almaktadır. Bu kişilerin market alışverişlerinde etiket okumaları çok önemlidir. ‘Sodyumsuz’, ‘tuz eklenmemiş’, ‘düşük sodyumlu’ veya ‘çok az sodyumlu’ etiketi olan yiyecekler satın alınmalıdır.

Sodyum kısıtlamasına giderken bunlara dikkat edebilirsiniz:
1) Paketli ve işlenmiş ürünlerden uzak durulmalıdır.
2) Yemeklerinize ve salatalarınıza ekstradan tuz eklenmemelidir.
3) Yemeklerinizi tatlandırmak için baharatlardan faydalanabilirsiniz.
4) Zeytin, peynir, turşu gibi tuzlu ürünleri tüketmeden önce biraz suda bekletilmelidir.
5) Konserve ürünler tüketilmemelidir.

DASH diyet yaklaşımını zayıflama diyetleri olarak düşünmenizi istemiyorum. Son yıllarda sosyal medya ya da internette gördüğümüz diyet yaklaşımlarından farklıdır. Çünkü hipertansiyon tanısı almış bireylere uygun olacak şekilde düzenlenmiştir. Kişiye özel ve kullandığı ilaçlar göz önüne alınarak diyet planlaması yapılmalıdır. Örnek olarak verdiğim porsiyonlarla kendinize ait bir program oluşturmanız sağlıklı olmayacaktır. Alanında uzman meslektaşlarımdan size uygun danışmanlık hizmeti alabilirsiniz. 
Sağlıklı günler diliyorum.

YORUM EKLE
YORUMLAR
Gulhan Alacan
Gulhan Alacan - 1 hafta Önce

Kafamdaki bazi sorularin yanitlarini buldum tesekkur ederim .devaminida beklerim.tesekkurler