Jak Eskinazi: ''Acilen finansmana ihtiyaç var''

Türkiye'de ihracat 2021'de en yüksek seviyesini buldu. Bu ihracatın içinde Ege'nin payı, en fazla hangi sektör ihracat yaptı, 2022'de Ege ihracatçıları olarak beklentiniz nelerdir?

Jak Eskinazi: ''Acilen finansmana ihtiyaç var''

ÇİĞDEM ÖZEN / BEN HABER

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, BEN Haber'e değerlendirdi.

Türkiye'de ihracat 2021'de en yüksek seviyesini buldu. Bu ihracatın içinde Ege'nin payı ne kadar?

Ege İhracatçı Birlikleri olarak 2021 yılında yüzde 26 artışla16 milyar 325 milyon dolarlık ihracata imza attık. Ege Bölgesi’nin ihracatı ise; yüzde 29’luk artışla 21 milyar 800 milyon dolardan, 28 milyar 158 milyon dolara çıktı. Böylelikle 2021 yılında Türkiye’nin ihracatında Ege’nin payı yüzde 12,4’e ulaştı. 2020 yılında sadece Almanya’ya 1 milyar doların üzerinde ihracat yapmışken, 2021 yılında ABD ve İngiltere’ye de ihracatta 1 milyar dolar barajını aştık. İhracat yaptığımız ülke ve gümrüklü bölge sayısı 211 oldu. Avrupa Birliği ülkeleri EİB’nin 2021 yılındaki 16 milyar 325 milyon dolarlık ihracatından 7 milyar 485 milyon dolarlık payla en büyük dilimi alırken, üyelimiz 2021 yılında en büyük ihracat artışını yüzde 37’yle Amerika kıtasına gerçekleştirdi ve Amerika kıtasına yapılan ihracat 1 milyar 903 milyon dolara çıktı. 2021 yılında Ortadoğu ülkelerine 1 milyar 726 milyon dolarlık ihracat yaparken, Asya ve Okyanusyla Bölgesi’ne ihracatımız yüzde 36’lık gelişimle 941 milyon dolardan, 1 milyar 276 milyon dolara ilerledi. Afrika ülkelerine yaptığımız ihracat ise; yüzde 26’lık gelişim göstererek 1 milyar 249 milyon dolar olarak kaydedildi.

Ege Bölgesi’nin 2021 yılı ihracatı yüzde 29’luk artışla 21 milyar 800 milyon dolardan, 28 milyar 158 milyon dolara yükseldi. İzmir, 2020 yılında 11 milyar 710 milyon dolar olan ihracatını, 2021 yılında 14 milyar 815 milyon dolara çıkararak Ege Bölgesi ihracatının yüzde 53’ünü tek başına gerçekleştirdi. İzmir’in ihracatı 2021 yılında yüzde 27’lik artış gösterirken, İzmir’de bulunan iki serbest bölge ihracata 2 milyar 585 milyon dolarlık katkı sağladı. Elektrik-elektronik sektörünün ihracatta lider olduğu Manisa, 2021 yılında ihracatını yüzde 25 geliştirdi ve 5 milyar 205 milyon dolarlık ihracatı hanesine yazdırdı. Ege Bölgesi’nde ihracatçı karakteriyle öne çıkan bir diğer il Denizli 2021 yılında ihracatını yüzde 43’lük artışla 3 milyar 191 milyon dolardan, 4 milyar 574 milyon dolara artırdı. Aydın 859 milyon dolarlık ihracata imza atarken, Balıkesir 790 milyon dolarlık ihracatla Aydın’ı takip etti. Muğla, 2021 yılında ihracatını yüzde 31’lik artışla 592 milyon dolardan 774 milyon dolara yükseltti. Porselen ihracatının başkenti Kütahya 2021 yılında 390 milyon dolarlık ihracatla temsil edilirken, doğal taş ve yumurta ihracatının domine ettiği Afyon 380 milyon dolar dövizi Türkiye’ye kazandırdı. Halı, battaniye ve kanatlı sektörlerinin güçlü olduğu Uşak, 2020 yılındaki 239 milyon dolarlık ihracatını yüzde 54’lük artışla 369 milyon dolara çıkarmanın yanında, Ege Bölgesi’nde ihracat artış rekortmeni oldu.

Bu pay içinde en fazla hangi sektör ihracat yaptı, hangi sektörlerde takip etti?

Ege İhracatçı Birlikleri bünyesindeki 12 İhracatçı Birliğimizin 11 tanesi 2020 yılına göre ihracatını artırırken, Ege Tütün İhracatçıları Birliği’nin ihracatında azalma yaşandı. Sanayi sektörlerimiz Ege İhracatçı Birlikleri’nin ihracatına yüzde 37 artışla 9 milyar 528 milyon dolarlık katkı sağlarken, tarım sektörleri; yüzde 12’lik artışla ihracatlarını 5 milyar 95 milyon dolardan, 5 milyar 716 milyon dolara çıkardı. Madencilik sektörümüz Ege İhracatçı Birlikleri’nde 1 milyar 81 milyon dolarlık ihracat rakamıyla temsil edildi. 

Ege İhracatçı Birlikleri bünyesinde, 2021 yılında ihracat artış rekortmeni yüzde 66’lık artışla Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliğimiz oldu. 2020 yılında 240 milyon dolarlık ihracata imza atan ETHİB, 2021 yılında 398 milyon dolar ihracat yapma başarısı gösterdi. Ege Demir ve Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliğimiz 2020 yılında olduğu gibi, 2021 yılında EİB bünyesindeki 12 ihracatçı birliği arasında en fazla ihracat yapan birlik oldu. EDDMİB 2020 yılında, 1 milyar 361 milyon dolar olan ihracatını 2021 yılında yüzde 65’lik artışla 2 milyar 241 milyon dolara taşıdı. Ege İhracatçı Birlikleri çatısı altında temsil edilmeyen Egeli kimyacılar, 2021 yılını 1 milyar 838 milyon dolarlık ihracat performansıyla geride bıraktı ve EİB bünyesinde ihracatçı birlikleri olması gerektiğini bir kez daha ihracat rakamlarıyla ortaya koydular. 2021 yılına girerken 1, 5 milyar dolar ihracat hedefiyle giren Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliğimiz 1 milyar 489 milyon dolarlık ihracatı Türkiye’ye kazandırdı. Su ürünleri, kanatlı eti, yumurta, süt ve süt ürünleri, bal sektörleri 2021 yılında ihracatta yeni başarılara imza attı. Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliğimiz ise ihracatını yüzde 34’lük artışla 982 milyon dolardan, 1 milyar 314 milyon dolara çıkardı ve EİB bünyesindeki 6 gıda birliği arasında ihracat şampiyonu oldu. Taze meyve sebze ve meyve sebze mamulleri ihracatında her yıl yeni rekorlar kıran Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliğimiz, 2021 yılında da geleneği bozmadı. 2020 yılında 1 milyar 40 milyon dolarlık ihracatla ilk kez 1 milyar dolar barajını aşan Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliğimiz, 2021 yılında da ihracatını yüzde 14’lük artışla 1 milyar 182 milyon dolara taşıdı. 2021 yılında Ege İhracatçı Birlikleri çatısı altında 1 milyar dolar barajını geçen bir diğer birlik Ege Maden İhracatçıları Birliğimiz oldu. EMİB, 2020 yılında 931 milyon dolar olan ihracatını yüzde 16 ilerleterek 1 milyar 81 milyon dolar döviz getirisini hanesine yazdırdı. Geleneksel ihraç ürünlerimiz çekirdeksiz kuru üzüm, kuru kayısı ve kuru inciri dünyanın dört bir tarafına ihraç eden Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliğimiz 2021 yılını 862 milyon dolarlık ihracatla geride bırakırken, Ege Tütün İhracatçıları Birliğimiz 731 milyon dolarlık ihracat performansı gösterdi. Kağıt, mobilya ve odundışı orman ürünleri ihracatçılarının kümelendiği Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliğimiz 2021 yılında yüzde 12’lik ihracat artış hızı yakaladı ve 645 milyon dolar olan ihracatını 722 milyon dolara çıkardı. Bitkisel yağ sektörünün domine ettiği Ege Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliğimiz 2020 yılında 505 milyon dolar olan ihracatını, 2021 yılında yüzde 35’lik artışla 683 milyon dolara yükseltmeyi başardı. Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı ihracatçılarını çatısı altında toplayan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliğimiz, 2021 yılında yüzde 17, 4’lük ihracat gelişimi gösterdi ve 187 milyon dolar dövizi Türkiye’ye kazandırdı. Ayakkabı sektörünün sürükleyici olduğu Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliğimiz, 2021 yılında ihracatını 129 milyon dolardan, 170 milyon dolara artırdı. EDDMİB’in 2021 yılında ihracat artış hızı yüzde 32 olarak kaydedildi.

2022'de beklenti 2021'in üstünde mi olacak? En çok hangi sektörden umutlusunuz?

Ege İhracatçı Birlikleri olarak 2022 yılında 18 milyar dolar ihracat hedefimiz var. Bölgemizde güçlü olan sektörlerimiz; kimya, demir-çelik, hazır giyim, tekstil, maden, gıda konumunu 2022’de de koruyacaktır. Kimya, otomotiv, elektrik elektronik, çimento, makine, iklimlendirme gibi Birliğimizde temsil edilmeyen ama bölgemizde ihracat potansiyeli yüksek toplamda 5 milyar dolar ihracatı olan sektörlerimiz. 2022 yılında da odaklanacağımız başlıca gündemimiz Ege İhracatçı Birlikleri bünyesinde Kimya İhracatçıları Birliği ve Yenilenebilir Enerji Ekipmanları İhracatçıları Birliği kurulması olacak.

İhracattan gelen gelirin yüzde 25'inin Türk parasına çevrilmesinin ihracatçılara olumsuz etkisi oldu mu? Olduysa ne yapılmalı?

Uzun vadede Merkez Bankası'nın pozisyonu güçlenmiş oluyor, ihracatçılarımız da zaten pozisyonunu rahatlıkla alıyor. İhracatçılarımızın TL’de kalma mecburiyeti yok, eş zamanlı bile dövize dönebiliyorlar.  Ancak bu düzenlemeler; altyapısı oluşturulmuş, bütün paydaşların, ihracatçıların ön bilgisi dahilinde olacak şekilde devreye alınmalı, ortak akıl zemininde bir strateji oluşturulmalı. Eğer ki altyapısı tam kurgulanarak açıklanırsa kargaşa önlenir. 

2022'de Ege ihracatçıları olarak beklentiniz nelerdir? İhracatı daha da arttırmak için hükümetten istekleriniz var mı?

Denklemin bir ayağını toplumun uzun vadeli çıkarları ve küresel çözümler oluşturursa katma değeri yaratırsınız. Bu yüzden sektörlerin tüm paydaşları, aynı dili konuşmalı, kurallar koyulmalı. En önemlisi ihracatçıların finansmana erişimindeki engeller ortadan kaldırılmalı. Merkez Bankası’nın Reeskont Kredilerindeki tıkanıklığı gidermesi gerekiyor. İhracata dönük yeni yatırımlar için TCMB kaynaklı orta ve uzun vadeli reeskont kredileri ihracatçılara yeniden sunulup artırılmalıdır. Merkez Bankası’nın politika faizi yüzde 14 iken bankalar yüzde 30-35’le kredi kullandırıyor. Bu oran ihracatçının ödeyebileceği şekilde güncellenmeli. Kurdaki dalgalanma ihracatçının öz sermayesini eritti, acilen finansmana ihtiyaç var. Devletimizin tasarım alanında sektörümüze vermiş olduğu desteğin pozitif sonuçlarını görüyoruz. Ancak İhracatçılarımıza Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan sağlanan destek için 2021 yılında ayrılan 4, 126 milyar TL’den Kasım sonu itibariyle sadece yüzde 40’ı kullanıldı. 2020 yılının aynı dönemine göre Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) ’ten firmalarımıza aktarılan destek yüzde 37 oranında azaldı. Pandemi sebebiyle fiziksel fuarların yapılamaması, kısıtlamalar sebebiyle pazara giriş faaliyetlerinin yapılamaması bu desteğin kullanımının azalmasındaki ana faktör. Burada yapılması gereken, destekleri günümüz şartlarına uyarlayıp firmalarımızın bu desteklerden azami oranda faydalanmasını sağlamak. Örneğin, 2008/2 sayılı Tebliğ kapsamında Tasarım ve Ürün Geliştirme Projesi desteklenen firmalarımız için; kısıtlamalar sebebiyle gerçekleştirilemeyen yurtdışı seyahatlere ilişkin ayrılan toplam destek tutarının üçte birine düşürülmesini, bunun yerine, firmalarımızın sanal showroom ve sanal kumaş kütüphanesi kurmalarına yönelik donanım ve yazılım desteği verilmesini talep ettik. Bununla ilgili Bakanlıktan olumlu dönüş bekliyoruz. Sanayi stratejimizde, orta ve uzun vadeli kalkınma planlarımızda iklim değişikliği, yeşil dönüşüm yatırımları, yenilenebilir enerji politikaları, temiz enerji teknolojileri, blockchain teknolojisi, dijitalleşme yer almalı. Türk ihracatçıları olarak önümüzdeki süreçte greentech, agtech gibi yüksek teknolojili yatırımlara odaklanmak istiyoruz. Bunun için ekosistemin uygun olması gerekiyor. Tebliğ bazında 11 tane olan destek kalemleri artırılmalı. Firmalarımızın sürdürülebilir üretim için yaptığı harcamalara da aynı şekilde teşvik verilmesini istiyoruz. 2023 hedefini 2021’de tutturan Ege İhracatçı Birlikleri olarak, lojistik altyapının iyileştirilmesi en büyük temennimiz. Hedefimiz büyük dolayısıyla bu hedefi gerçekleştirebilecek kadar lojistik altyapımızın da güçlü olması gerek. Ülke ekonomisini ileriye taşıyacak hamleler yapmak tüm siyasi ve ekonomik aktörlerin ortak sorumluluğudur. Günümüzde tartışmaların merkezinde artık şu sorular yer almalı; Yeşil yeni düzende üretim ve bilişim teknolojileri, hızla gelişirken dijitalleşme ve çevre politikamız yeterli mi? Türkiye'nin bu sürece katılması ve uzun ömürlü pozisyon alması için Ar-Ge harcamalarını ne kadar artırması gerekiyor? Artırırsa bu ülkelerle rekabet etmek için yeterli olacak mı? İnovasyon ve katma değeri yüksek ürün Ar-Ge’ye destek verildiği takdirde gelişmez mi? Döngüsel ekonomi zaten bir sistem inovasyonu değil mi?

Güncelleme Tarihi: 01 Şubat 2022, 10:51
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER