banner9

İşte Rakamlar!

Hamdi Türkmen yazdı: İzmir'de sürdürülebilir büyümenin bilimsel fotoğrafında Aziz Bey için şu benzetme yapılıyor: Hükümet gibi adam…

İşte Rakamlar!

HAMDİ TÜRKMEN YAZDI...

İzmir Ekonomi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Oğuz Esen; "Yerel Kalkınma ve Mali Yönetim Stratejisi" açısından İzmir’i inceledi ve araştırmasının sonuçlarını bir rapor haine getirdi.

Aslına bu çalışmaya baktığınızda, iktidar ile yerel yönetim arasında uzun süredir tartışma konusu olan İzmir’e kimin daha çok yatırım yaptığı ile ilgili “ben-sen” kavgasına da nokta koyma açısından ilginç sonuçlar ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Esen’in ses getirecek bir raporuna göre, 2004-2016 yılları arasında kimin İzmir’e daha çok yatırım yaptığı net bir şekilde yer alıyor.

Nitekim; İzmir'e merkezi hükümet bu süreçte 9.9 milyar lira, Büyükşehir Belediyesi'nin ise  şirketleriyle birlikte 11.9 milyar liralık yatırım yapmış.

Devam ediyor:

2016 yılında merkezi hükümetin İzmir’de  kişi başı harcaması 407 lira iken, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin kişi başı yatırım tutarı 545 lira olmuş.

***

Prof. Esen’e göre, önümüzdeki yıllarda İzmir ekonomisi daha hızla büyüyecek ve diğer büyük kentlerden farklılaşacak.

Aynı raporda İzmir halen, toplam vergi gelirleri içinde yüzde 10.6'lık bir paya sahip, Ama İzmir'in, merkezi bütçe giderleri içindeki payı sadece yüzde 2!..

Yani; kepçeyle ver, çay kaşığı  ile al durumu…

***

Oğuz Esen hoca; İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ortaya koyduğu sürdürülebilir büyüme modelini de bir bilim adamı olarak mercek altına almış.

2004-2016 dönemini kapsayan çalışmasını 9 bölümde toplayan Oğuz Esen, İzmir ekonomisinin son çeyrek yüzyıl içinde en hızlı büyüdüğü dönemin 2004-2016 yılları olduğunun altını çiziyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin, mali itibarını "kaldıraç gibi" kullanarak İzmir’in de varlık değerini yükselttiğine dikkat çekilen raporda şöyle deniliyor:

"Yaratılan yeni kapasitelerle İzmir’in gayri safi hasılası ve Büyükşehir Belediyesi'nin gelirleri artarak sürdürülebilir bir büyüme sürecine girilmiştir. Önümüzdeki yıllarda İzmir ekonomisinin daha hızla büyüyeceği ve diğer büyük kentlerden farklılaşacağı kolaylıkla görülebilir…" 

***

İzmir’in büyüme oranları 

İlginç olan bir noktada; küresel krizden büyüyerek çıkan İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin, görev sahasının genişlemesinden de olumsuz yönde etkilenmemesi.

Prof.Dr. Oğuz Esen’in tespitleri şöyle:

İzmir ekonomisinin gelişimine geniş bir perspektiften bakıldığında, son 26 yıl içinde en hızlı büyüdüğü dönem 2005-2014 dönemidir.
Bu dönemde İzmir ekonomisi yüzde 5.1 büyümüştür. Hızlı büyüdüğü ikinci dönem 1988-1994 arasıdır. Bu dönem büyüme oranı yüzde 3.7 olmuştur. 1995-2000 yılları arasında ise büyüme oranı yüzde 3.3 olarak gerçekleşmiştir. Küresel kriz öncesi İzmir, Türkiye ekonomisinden daha yavaş büyümesine karşın, 2011 yılından sonra Türkiye oranının üzerinde büyümüştür. 
2004'te İzmir’de 10 bin 538 lira olan kişi başına gelir, 10 yılda yüzde 196’lık artışla 31 bin179 liraya çıkmıştır.
İstanbul’un kişi başına gelir artışı aynı dönemde yüzde 198’dir.  Bu dönem incelendiğinde İstanbul’a uluslararası  bölgesel bir merkez olması yönünde devlet politikası çerçevesinde verilen destekler dikkate alındığında, İzmir ekonomisinin büyümesi etkileyicidir. 
Ankara’da ise  kişi başına gelir artışı hem İzmir’in hem de Türkiye ortalamasının oldukça altında kalmıştır."

***

Büyüme hızında İzmir farkı

İzmir Büyükşehir Belediyes'ni "Yerel Kalkınmanın Odağında Mali Yönetim Stratejisi" açısından inceleyen raporda, 2004-2016 döneminde Türkiye'deki büyüme oranının yüzde 5.2 olarak tespit edildiği, aynı dönemde İzmir Büyükşehir Belediyesi'ndeki reel gelir büyüme oranının yüzde 13.1, reel gider büyüme oranının ise yüzde 12.9 olarak belirlendiği kaydedildi. 

Türkiye ekonomisinin ortalama yüzde 7.7 büyüdüğü 2004-2007 döneminde İzmir Büyükşehir Belediyesi reel gelirlerindeki artışın yüzde 33; giderlerindeki artıştan yüzde 17, yani iki kat fazla olduğuna vurgu yapan Prof. Dr Oğuz Esen, İzmir'de toplam harcamalar içindeki personel payının, diğer büyükşehir belediyelerinden daha az olduğuna da dikkat çekti.

***

Kişi başına yatırım 16 kat arttı

2004 yılında toplam geliri 394 milyon lira olan İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin, 12 yılda gelirlerini 8 kat, harcamalarını ise 11 kat arttırdığına dikkat çekilen raporda şu bilgiler paylaşıldı:
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin gelir ve harcamalarına kişi başı değerleri olarak bakıldığında, 2004 yılında kişi başına gelir 109 lira iken, 2016 yılında 7.5 kat artarak yaklaşık 750 lira olmuştur. 
Harcamalar ise 9.5 kat artarak 100 liradan 950 liraya yükselmiştir. 
Personel harcamaları dönem başında yüzde 9.1’den, dönem sonunda yüzde 7.2’ye gerilemiştir. Personel harcamalarının dönem ortalaması yüzde 7’dir. 
Cari harcamalar 2004 yılında sürekli artarak 2010’da yüzde 38’e kadar yükselmiş, daha sonra yüzde 30.5’e kadar düşmüştür.  Dönem ortalaması yüzde 25.3 olmuştur. 
İzmir Büyükşehir Belediyesi'ndeki yatırım harcamalarının ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 34’tür. Küresel krizden sonra bu oran yüzde 44’e kadar yükselmiştir.

***

İzmir vergisini ödüyor

2016 yılında İzmir’de 52.1 milyar lira vergi toplandığı belirtilen raporda, 2004-2016 arasında merkezi yönetim gelirleri yüzde 14.6, genel bütçe gelirleri yüzde 14, Türkiye’de toplanan vergi gelirleri yüzde 14.7 artarken, İzmir’de toplanan vergi gelirlerinde yüzde 17'lik artış dikkat çekicidir.

İzmir'deki vergi gelirlerinin "Türkiye ortalamasının üzerinde" artmaya devam ettiği ve bunun da Büyükşehir Belediyesi gelirlerine yansıdığı vurgulanan raporda bu konudaki yorum da ilginç:

2004 yılında İzmir vergi gelirleri, Türkiye vergi gelirlerinin yüzde 8.8'i iken, 2016 yılında bu oran yüzde 11.4’e yükselmiştir. İzmir vergi gelirleri dönem içinde ortalama yüzde 17, toplam Türkiye vergi gelirleri ise yüzde 15 artmıştır. Yani İzmir vergi gelirleri, dönem içinde daha hızlı artmıştır.

***

Büyükşehir yatırımları hükümetten fazla

Prof. Dr. Oğuz Esen tarafından hazırlanan raporun "İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ve Merkezi Yönetimin İzmir’e Yatırımları" başlıklı bölümünde ise şu veriler paylaşılıyor:
İzmir’in vergi gelirleri içinde payı yüzde 10.6, merkezi bütçe giderleri içindeki payı ise yüzde 2’dir. 
Genel bütçe giderleri içinde İzmir’e yapılan merkezi hükümet harcamaları 2004 yılında yüzde 1.8 iken, 2016 yılında ancak  yüzde 2 düzeyine yükselmiştir. İzmir’den toplanan vergi gelirleri sürekli artmasına rağmen, İzmir’e yapılan harcamalar 2006, 2008, 2009, 2012 ve 2015 yıllarında daralmıştır. Buna karşılık söz konusu yıllarda Türkiye genel bütçe giderleri sırasıyla yüzde 22, yüzde 11, yüzde 18, yüzde 15 ve yüzde 13 artmıştır. 
2006, 2007, 2008, 2009 yıllarında İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin yaptığı yatırımlar, merkezi hükümeti aşmaktadır. 2010-2013 arası merkezi hükümet yatırım harcamaları, İzmir Büyükşehir Belediyesi yatırımlarından daha fazladır. 
2006 yılına kadar merkezi hükümet yatırımları Büyükşehir Belediyesi yatırımlarından daha fazla iken, 2008 yılından sonra İzmir Büyükşehir Belediyesi yatırımları merkezi hükümet yatırımlarını aşmıştır. 2015 ve 2016 yıllarında ise fark açılmıştır…

Güncelleme Tarihi: 05 Mart 2018, 13:00
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER