Sınırsız ve kesintisiz Internet Televizyonu, Güncel Haberler: Ben TV


Boyoz Aslında Bir Yahudi Böreğidir

Boyoz Aslında Bir Yahudi Böreğidir
Hamdi Türkmen yazdı: Yüzyıllardır İzmir ve çevresinde tüketilen boyoz aslında bir Musevi yiyeceğidir. Zaten artık kullanılmasa da geçmişte ''Yahudi Böreği'' olarak da geçtiğini biliyoruz adının.

 

HAMDİ TÜRKMEN YAZDI...

Sabaha kadar çalışıp, Pasaport’taki İzmirlinin kahvesinde, gazeteci arkadaşlarımla bir oturuşta; 2 yumurta 6 boyozu miğdeme indirdiğimi hiç unutmam.

Ama o sabah rekor bende değildi.

Birlikte masaya oturduğumuz teknik sorumlumuz Faik, yanılmıyorsam 22 tane, halen Hürriyet’in Spor Müdürü Nuri İmre 20, Grafiker arkadaşımız Savaş Ertürk 24 tane boyozu, haşlanmış yumurta ve çay eşliğinde bir oturuşta götürdüler.

Ohaaa!.. diyeceksiniz ama bu yazdığım insanlar hala hayatta, açıp sorabilirsiniz.

Olan tabii ki bana oldu; sabahın köründe bir hesap ödedim ki, sormayın.

Sanki Deniz Restoran’da balık yemiş gibi fatura geldi.

***

Bu bir İzmir geleneğidir.

Kentte çalışanların yoğun olduğu Konak, Çankaya, Basmane, Alsancak civarındaki tüm iskele ve duraklar boyoz satıcıları ile doludur, tartışmasız işbirlikçisi yumurta ile birlikte.

Çünkü boyoz yumurta olmadan yenmez.

Boyozun kendine yumurtayı en yakın dostu olarak seçmesi bir rastlantı değildir.

Çünkü boyozun yüzyıllardır bir kan davası vardır yakın akrabası gevrek ile. Nasıl ki gevrek peynir ve sıcacık bir bardak demli çaysız olmazsa, boyoz da haşlanmış yumurtasız yenmez.

***

Seyyar satıcıdan yumurtası ile beraber satın alıp eski gazetelerden kesilmiş parçalara paket yaptırarak, mevsimine göre, sabah serinliğinde veya kış soğuğunda elinizde kahvaltılığınız, kolunuzun altında gazeteniz, işyerinize veya yakındaki kahveye giderken, avuçlarınızda boyozun sıcaklığı ve burnunuzda kokusunu hissetmek gün için en iyi başlangıçtır.

***

Yüzyıllardır İzmir ve çevresinde tüketilen boyoz aslında bir Musevi yiyeceğidir. Zaten artık kullanılmasa da geçmişte "Yahudi Böreği" olarak da geçtiğini biliyoruz adının.

Araştırmalar bu yiyeceğin kökeninin Sefarad kültürüne dayandığını gösteriyor. Sefarad kökenli Musevilerin İspanya'dan gelirken yanlarında getirdikleri bir ürün olan boyoz, doğal olarak yalnızca Ege Bölgesi'ne has bir ürün değildir.

Seferad yahudileri, Ege Bölgesi başta olmak üzere İstanbul ve Anadolu'nun pek çok yerine dağıldıklarında da boyozu Anadolu halkına tanıtmışlardı. Ama sadece İzmir ve çevresinde beğenilip, ticari bir ürün haline gelebildi boyoz.

***

Kimse kusura bakmasın, bugün satılan boyozları kesinle beğenmiyorum ve yemiyorum da.
Çünkü boyoz, bugün satılanlar gibi adeta milföy hamurundan imal edilmiş bir börek asla değildir.

Keşke yaşıyor olsaydı da, efsanevi boyoz ustaları arasında en ünlüsü efsanevi Boyozcu Avram'ın boyozlarından yemek nasip olsaydı herkese.

Ben çok yedim. Kemeraltı'nda bulunan fırınında yaptığı boyozun hastası ve sürekli müşterisiydim.

İzmir’de çok ünlüydü. Hatta Avram usta öldükten sonra çok sayıda fırın bu üne sahip çıkarak kendi ürünlerini "Boyozcu Avram'ın boyozları" adı ile satmışlardır.

***

Bu kadar ünlü ve yaygın bir yiyecek olan, bugün özel bir Festivali bile yapılan boyoz sözcüğünün anlamını bulabilmek için Yahudilerin 1492 yılındaki İspanya'dan Anadolu'ya gerçekleştirdikleri göçe dönmemiz gerekiyor. Seferad olarak anılan bu Museviler, yolculukları sırasında yanlarında sadece inançlarını değil, aynı zamanda kültürlerini de getirmişlerdir.

Anadolu'ya geldiklerinde Judeo olarak bilinen İspanyol dilini kullanan bu topluluk, günlük yaşantılarında bu dili kullanmayı sürdürmüş ve okullarında yine aynı dille eğitim yapmıştır.

Öyle ise boyoz sözcüğünün kökenini İspanyolca'da aramak gerekmektedir. Bu arayış bizi Bollos sözcüğüne götürür. Bu sözcüğün okunuşu ise aynıdır, boyos...

İspanyolca'da yan yana kullanılan iki "L" harfi "Y" olarak okunur. Bu nedenle bilgisayarda boyoz konusunda araştırma yapmak için "boyoz" kelimesi girildiğinde tek tük bilgilere ulaşılabilirken "bollos" kelimesi ile arama yapıldığında, hemen hemen tamamı İspanyolca binlerce bilgiye ulaşılabilir. Bunun nedeni boyozun hala İspanya ve ilişkili ülkelerde popüler bir yiyecek olmasıdır.

Günümüzde, İspanya'da, Güney Amerika ülkelerinden Şili, Arjantin ve Peru'da yaygın olarak tüketilen boyoz, bizden farklı olarak şekerli de üretilmektedir. Ancak İzmir'de de boyozu tahinle yapan yerler mevcuttur. Bu nedenle bu tür boyozların şekerli bir tada sahip olduğu unutulmamalıdır.

Akademik bilgiler ne olursa olsun boyoz İzmir ve Ege kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır. İster sabah, ister akşama doğru; havaya yayılan enfes kokular İzmirlilere açlıklarını hissettirir.

Damaklarda yayılan lezzeti, yerlere dökülen parçaları yüzlerce yıldır bu topraklarda, eşsiz Ege kültürünü yaşatır.

Taze boyozun sıcak sıcak fırından çıktığı andaki dumanı adeta birbirleri ile dans eder lezzet yarışında.

Yayın Tarihi : 04.11.2017 : 13:50

Etiketler : haber    haberler    hamdi türkmen    boyoz    yahudi böreği       


Yorumlar

9287




GÜNÜN MANŞETLERİ


VİDEO HABERLER




YAZARLAR



BEN TV ŞİFREMİ UNUTTUM

BEN TV'YE GİRİŞ YAPIN

BEN TV'YE ÜYE OLUN