banner51

IQ testi nedir ve nasıl yapılır?

Zeka testleri bebek ve çocukların gelişim seyrini takip etmede önemli araçlardır. Ailelere ve uzmanlara, çocuklar hakkında veri toplanmasını sağlayarak önemli bilgiler verirler.

IQ testi nedir ve nasıl yapılır?

İngilizce Intelligent Quotient(zeka katsayısı) kelimelerinin ilk harfleri alınarak oluşturulan IQ kavramı Türkçe'de zeka seviyesi anlamında kullanılmaktadır.Zeka seviyesi IQ testleri aracılığıyla hesaplanır.İlk olarak özel ihtiyacı olan çocukları belirlemek ve buna uygun eğitim verebilmek amacıyla oluşturulan IQ testleri günümüzde yalnızca öğrenme güçlüğü çeken çocukları belirlemek için değil, aynı zamanda üstün zekalı olan çocukları belirlemek için de kullanılır. Bu ölçümlere göre çocukların hangi eğitim kurumlarına yönlendirileceği IQ testleri sayesinde belirlenir.

IQ TESTLERİ NASIL YAPILIR?

Zeka testi ilk olarak Alfred Binet tarafından Fransa hükümetinin isteği üzerine çocukların zeka düzeyine göre belirli eğitimleri vermeye yönelebilmek için 1904'te hazırlanmıştır. Alfred Binet ve Theodore Simon günümüzde Stanford Binet Zeka Testi olarak adlandırılan testi geliştirmişlerdir. İlk test içeriğinde artan zorluk derecesi artan sadece 30 adet soru bulunmaktaydı. Testör, teste ilk sorudan başlayarak çocuğun cevap veremediği soruda testi sonlandırıyordu. 1908 yılında bu test her yaş grubundaki ortalama bir çocuğun performansını tahmin edebilecek kadar veri toplamayı başarmıştır. Bu test sonuçlarından sonra 'zeka yaşı kavramı' ortaya çıkmıştır. Örneğin takvim yaşı 5 olan bir çocuğun zeka yaşının da 5 olması demek bu çocuğun ortalama bir zekaya sahip olduğu anlamı taşımaktaydı. Ancak Stanford-Binet Zeka Testi 1916’dan bu yana dört kez revize edilmiştir. Testteki yenilemelerin nedenlerini şu şekilde özetlemek gerekir:
Dil kendini yenileyen bir kavramdır. Dildeki gelişmeler ve yenilikler zeka testi sonuçlarını doğrudan etkilemektedir.
Test sonuçları bazı bölgelerde ve ülkeden ülkeye değişiklik göstermiştir.
Bazı sorunlara verilen cevapların testi uygulanan çocuğun kız ya da erkek olmasına göre farklılık göstermiştir.
Bazı sorunlar ise yaş gruplarını ayıramadığı için her yaş grubundaki çocuklar bu sorulara doğru cevaplar vermiştir.

Sonraki düzenlemelerle testteki bu sorunlar ortadan kaldırılmıştır.

1972 yılında puanlama normları standartları yeniden belirlenmiş ve beyaz olmayanlar için yeni normlar eklenirken test maddelerinde herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Stanford Binet testinin son hali 1985 yılında yayınlanmıştır. Testin eksik görülen kısımları yeniden revize edilerek Stanford-Binet testinin 15 farklı alt testi zekanın göstergeleri kabul edilen dört tür zihinsel yeteneği ölçecek şekilde düzenlenmiştir. Bunlar ise;
-Sözel yargılama,
-Soyut/görsel yargılama,
-Niceliksel yargılama,
-Kısa süreli bellektir.
Stanford Binet Zeka Testinde 2, 3 ve 4 yaşta her biri 1 ayı temsil eden 12 soru, 5 yaş ve sonrasında her yaş için her biri 2 ayı temsil eden 6 adet soru bulunmaktadır.
Stanford Binet Zeka Testi sonrası çocuğun genel bir zeka değeri ortaya çıkar. Bu zeka değerini ortaya çıkartan birçok bileşen vardır. Bu bileşenler testin kendi içindeki alt testleridir.
Bunlar: Sözel akıl yürütme, sözcük dağarcığı, kavrama, saçmalıklar, sözel ilişkiler, soyut/görsel akıl yürütme, örüntü analizi, kopyalama, matrisler, kağıt kesme ve katlama, niceliksel akıl yürütme, nicelikler, sayı dizileri, kısa süreli bellek, boncuk belleği, cümle belleği, sayı belleği, nesne belleğidir.
Çocuklar için daha uygun olan Stanford Binet Zeka Testi soruları incelendiğinde :
2 – 3 yaşlarındaki çocuklara şekiller, küplerle kule, köprü yapma,
4 yaşındakilere, eşya ve resim tanıma,
7 yaşındakilere benzerlikleri bulma,
8 yaşındakilere sözcük dağarcığı ve öyküleri hatırlama,
9 yaşındakilere sözel saçmalıklar ve tersinden sayı tekrarı,
Yetişkinlere sözcük dağarcığı, atasözleri ve yön bulma şeklinde sorular sorulur yaptırılır.
Çocuğun takvim yaşı ve test performansı değerlendirilerek sonuca varılır.
Stanford Binet Testi günümüzde 2 yaşını dolduran çocuklara uygulanabilmektedir. 6-16 yaş aralığındaki çocuklara uygulanan Wechsler(WISC-R) ise en sık kullanılan ve geçerliliği kanıtlanmış bir başka zeka testidir.

WISC-R testi, tek bir puan vermek yerine, alt ölçeklerle sözel ve performans alanlarında ayrı ayrı yorumlanabilir sonuçlar vermektedir. Yani bireyin tek bir alandaki becerileri değil, birçok alandaki yetenekleri ölçülebilir ve yorumlanabilir kılınır. 6 yaşını doldurmuş ve 16 yaşını geçmeyecek şekilde, teste girecek çocuğun önceden test ile ilgili bilgilendirilmesi, test olacağı gün hasta olmaması, karnının tok ve tuvalet ihtiyacının giderilmiş olması, uykusunu almış olması önemlidir, çünkü herhangi bir nedenle testin bölünmesi, test standardizasyonunu bozucu nitelik göstereceğinden istenilen sonucu almayı engelleyebilir. Testör ve çocuk sessiz bir odada yüz yüze bulunur. Testör soruları sorar, çocuğun yanıtları beklenir ve kayıt edilir. Test yaklaşık 1-1,5 saat sürer.Wisc-r testi, sözel ve performans olmak üzere iki bölümden, her bölümde bir yedek, 5 ana test olmak üzere altı alt testten oluşmaktadır. Herhangi bir alt testin bozulması durumunda bozulan alt testin bulunduğu bölüme ait yedek test uygulanır. Wisc-r testi sonucunda bireye ait sözel, performans ve genel olmak üzere üç zeka bölümü elde edilir. Wisc-r testinin bazı alt testleri süreye dayalı olarak uygulanır. Bu iki gruba ait testler birbiri ardına verilir.
Sözel Zeka Grubuna ait alt testler:
Genel Bilgi,
Benzerlikler,
Aritmetik,
Sözcük Dağarcığı,
Yargılama,
Ek test olarak Sayı Dizisidir.
Performans Zeka Grubuna ait alt testler ise:
Resim Tamamlama,
Resim Düzenleme,
Küplerle Desen,
Parça Birleştirme,
Şifre,
Ek test olarak Labirentler’dir.
Ek test olan Sayı Dizisi ve Labirentler çocuğa uygulanmak zorunda değildir. Ancak, sayı dizisi testi çocuğun kısa-süreli belleğini (short-term memory) ölçmede etkili bir test olduğundan uygulanması tavsiye edilir.Wisc-r testi, sözel ve performans olmak üzere iki bölümden, her bölümde bir yedek, 5 ana test olmak üzere altı alt testten oluşmaktadır. Herhangi bir alt testin bozulması durumunda bozulan alt testin bulunduğu bölüme ait yedek test uygulanır. Wisc-r testi sonucunda bireye ait sözel, performans ve genel olmak üzere üç zeka bölümü elde edilir. Wisc-r testinin bazı alt testleri süreye dayalı olarak uygulanır. Bu iki gruba ait testler birbiri ardına verilir. WISC-R Testi’nde sözel bölüm, çocuğun kelime ve ifade bazlı becerilerini ölçer. Bu bölümde genel bilgi, yargılama, aritmetik gibi alt testler vardır. WISC-R Testi’nin performans bölümü ise çocuğun zihinsel resimlendirme, şekillendirme ve hizalama becerilerini ölçer.

Yetişkinler için kullanılan zeka testleri çocuklar için olan testlerden farklıdır ve  WAIS olarak kısaltılan Wechsler Yetişkinler için Zeka Ölçeği'dir. 16 yaş ve üzeri bireylerin zihinsel yeteneklerini ölçen WAIS testi, sözel ve performans olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Sözel bölüm bireyin sözel muhakeme, sözel ifadelendirme, sözcük dağarcığı, işitsel dikkat, uzun süreli bellek gibi sözel becerileri ölçen alt testlerden oluşurken, performans alt bölümü ise görsel dikkat, görsel-algısal organizasyon, üç boyutlu algılama, psiko-motor beceriler, işler bellek gibi daha çok performansa dayalı alt testlerden oluşmaktadır. WAIS-III te bu iki ana bölüm kendi içerisinde de alt bölümlere ayrılmakta, bu şekilde bireyin sözel ve performans yeteneklerini daha detaylı değerlendirmek mümkün olmaktadır. Buna göre, WAIS-III sözel ve performans ana bölümlerinin altında toplanan 4 endeks skor ve 14 alt boyuttan oluşmaktadır.
Türkiye normları henüz olmayan WAIS-III, Amerikan normları ile değerlendirilmekle birlikte, deneyimli klinisyenler tarafından bireyin zihinsel becerileri ile ilgili detaylı bir bilgi vermekte ve klinik amaçlarla sıklıkla kullanılmaktadır. WAIS-III bireyin güçlü ve geliştirilmesi gereken zihinsel yetenekleri ile ilgili detaylı bir yol haritası sunmakta ve ölçme amacının yanı sıra terapi planının yapılmasında da oldukça önemli bir değerlendirme aracı olarak görülmektedir. Uygulama, puanlama ve yorumlamada özel eğitim ve deneyim gerektiren WAIS-III Ölçeği’nin uygulanması, kişiden kişiye değişmekle birlikte yaklaşık 1,5-2 saat sürmektedir.

IQ TESTLERİ NEREDE YAPILIR?

IQ testleri ebeveynlerin kişisel isteği üzerine keyfi olarak uygulanmaz. Eğitim için gerekli olan IQ testi, İl Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı olarak çalışan resmi bir kurum olan Rehberlik Araştırma Merkezlerinde uzmanlar tarafından yapılabilir. Çocuk ile ilgili oluşturulan rapor ilgili kurumlara gönderilerek işleme konur. Çocuğun kendisiyle ya da ailesiyle zekâ testinin içeriği paylaşılmaz. IQ testi nerede yapılır sorusunun bir diğer cevabı ise hastanelerdir. Hastanelerin ilgili bölümlerinde de uzman kişilerce zekâ testi yapılmaktadır. Aynı zekâ testine ikinci kez girmek için, uzmanlara göre aradan bir yıl geçmesi gerekmektedir.
Günümüzde IQ zekanın tek belirleyicisi değildir ve çocukları bu test sonuçlarına göre yanlış etiketlememek gerekir. EQ (emotional intelligence) olarak adlandırılan duygusal zeka hayatın birçok alanında IQ ile birlikte değerlendirilen bir zeka türüdür. Çocukların zekaları esnektir ve değişime açıktır. Test sonuçları üzerinden çocukları etiketlemek çocuğun hem zihinsel gelişimini hem de geleceğini olumsuz anlamda etkileyebilir.

Güncelleme Tarihi: 25 Temmuz 2019, 13:16
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER